Zigana

Köy, Gümüşhane-Torul İlçesine bağlı olup; Trabzon Gümüşhane sınırında yer almaktadır. Zigana Köyü, Zigana dağlarının güney ve güney doğu eteklerinde 1400-1700 metre rakımda yer alan şekliyle doğal bir anfi tiyatroyu andırır. Köyün kuzeyinden sınır olduğu Trabzon-Maçka Hamsiköy köyünden, Trabzon Erzurum karayolunun çifte köprüler mevkiinden başlayan sınır ile ayrılarak Balihor Tepe-Kukul Tepe-Kurugöl Tepe-Tuzlak Tepe ve Adile mezarı adlı nirengi noktalarının bulunduğu tepeyi takip ederek sonlanır.

Doğu ve güneyinde Atalar köyü (cimera) bulunur. Bu köy ile olan sınırını Adile Mezarından itibaren Alas Tepesi-Soğuksubaşı-Gedik ve Kanlının Boğazı mevkilerini takip eden sırt belirler. Devamında Su taşları-Mavrisel tepesi-Ayliye Tepesi hattı ise Cebeli köyü (Ayfoga) sınırını belirler.

Köstere köyü, köyümüzün güneybatı-batı ve kuzeybatı yakasında yer almakta olup sınırları Kamışkıran sırtını takiben Zemberek Kıranı ile Köstere Köprüsüne iner.

Buradan itibaren Kandazlar Kıranı-Eremiye Tepesi-Şehit Tepesi-Yanmış-Yangın Kulesi-Sığınak Tepe hattını takip ederek Çifte Köprüler mevkiinde son bulur.

Köyümüzün doğu-batı yönünde ortalama 20 km, kuzey-güney yönünde ise 14 km lik sınırları vardır.

Bu coğrafi bölge içerisinde 7 mahalle 3 büyük yayla (Saranoy, Değirmentaş, Naharci) ve 6 mezra (Mandıroba, Çayköy, Lendap, Çayırcık, Harmanlık, Vizoronda) bulunmaktadır.

TURİZM

Köyümüz turizm açısından Gümüşhane ilinin önemli turizm merkezlerinden birisidir. Doğal güzellikleri bakımından Zigana Dağlarının güney yamaçlarının alçak bölümleri kızılağaç ve diğer yapraklı ağaçlar, yükseldikçe çam, ladin, 1800-2000 m ler arası ise köknar ağaçları ile kaplıdır. Köylülerimizce çok iyi korunan bu alanlar, rutubetsiz ve temiz bir hava yanında geniş bir görüş alanına sahip manzara yaratır. Çok geniş düzlükler, bolca kaynak suları, çok değişik yabani hayvan ve bitki türlerinin bir arada bulunabileceği, el değmemiş doğal güzelliklere sahiptir.

Doğu Karadeniz’in en önemli dağ ve yayla turizm merkezleri olan Sümela Manastırı, Kadırga, Zigana, Cami Boğazı ve Ayeser Yaylaları ile Karaca Mağarası Köyümüzün etrafında adeta bir çember oluşturmaktadır.

Limni gölü de Saranoy yaylasında yer almaktadır.Göl ve çevresi sahip olduğu doğal güzellikleri, zengin flora ve faunası ile insanı adeta büyülerken klima özelliği havası ile insanlara sağlıklı bir ortam sunar. Göl çevresinde öncül tesisler mevcuttur.

Zigana Dağındaki aktif kayak pisti ve kayak alanları ile yeni ilave edilecek tesislerle kış turizmi içinde uygun potansiyele sahiptir. Ayrıca yamaç paraşütü , safari turları, heliski sporları, doğa yürüyüşleri, av turizmi için ideal alanlar mevcuttur.Zigana dağı yaz aylarında çim kayağı, kış aylarında kayak turizmine elverişli ender turizm yerlerimizden birisidir. Nemli deniz iklimi ile kara iklimi arasında çok ilginç bir bölgemizdir. Zigana dağında ki herhangi bir kır kahvesinin bahçesinde veya göz alabildiğince serili olan çimler üzerinde otururken kuzeyde sis ve bulutu, güneyde ise pırıl pırıl yakıcı güneşi görebilirsiniz.

Zigana dağı Turizm merkezi elektrik, içme suyu,kayak eğitim tesisleri, telsiz, telefon, internet haberleşme sistemleri mevcut olup, otel, lokanta, kır kahvesi, et lokantaları, bakkal, kasap, manav işletmecileri bulunmaktadır.

Köyümüzde tarihi eser olarak; hicri 865 yılında Selçuklu mimarisine uygun inşa edilmiş halen kullanılan tarihi bir cami (Maruflu Mahallesi’nde), İpek Yolu üzerinde yer alan Kemer Köprü ( Horece Civarı-Lazutluk mevkii ), Kemer Köprü devamında Eski Hanlar mevkiinde kervansaray eserleri bulunmaktadır. Bunlara ilaveten eski devlet yolu üzerinde (tarihi ipek yolu) CRAMER adlı İsveçli mühendis tarafından yapımı gerçekleştirilen tarihi kemer köprüler, kar tüneli, cankurtaran binası ve bir çok sanat yapısı halen ayaktadır. Köyümüz merkezindeki tarihi kemer köprü 2000 li yıllarda onarılarak hizmete sunulmuştur.

Köyümüzde bir de sanat merkezi mevcuttur. Yerli yabancı bir çok turistin ziyaret ettiği GÜNEŞ SANAT MERKEZİ’ni Azmi AYTEKİN faaliyete geçirmiştir. Çeşitli figürlere benzeyen doğal kökler ve Azmi AYTEKİN’in resimleri sanat merkezinde sergilenmektedir.Sanat Merkezi'nin ayrıca bir web sitesi de mevcuttur. (http://www.aytekin.net)

El işçiliğinin halen devam ettirildiği ve geçmişini aynen koruyan orijinal yapısıyla faaliyetini sürdüren demirci atölyesi, görmeye değer yapılardır.

Köyümüzün girişinde bulunan (Eskihanlar mevkii) kükürtlü suyun özellikle cilt hastalıklarına iyi geldiği, Saranoy Yaylasında ve köy içerisinde yer alan Gonazi doğal maden sularının sağlıklı ve içilmeye değer olduğu bilinmektedir.

ZİGANA KÖYÜ TARİHİ

Değişik dönemlerde ve yerel lehçelerin değişiklik göstermesi nedeniyle, Zigana, Ziğana , Zığana, Zağana, Zağna isimleri ile adlandırılan ZİGANA KÖYÜ Gümüşhane ilinin Torul ilçesine bağlı bir köydür.

Torul’un ne zaman ve kimler tarafından kurulduğu hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.

Torul İlçesi, Trabzon-Gümüşhane-Bayburt-Erzurum yolu üzerinde bulunduğundan, tarihi çağlarda önemli, stratejik bir konumda idi. IV. Haçlı seferi sırasında Trabzon’u ele geçiren Cenevizliler Torul’u da alarak ilçenin birçok yerinde kaleler ve haberleşmede kullanılan ateş kuleleri inşa etmişlerdir. Torul Kalesi de bunlardan birisidir. Orta Khaldiya olarak anılan Torul madenleri ve ormanlarıyla ün yapmış olup sarp ve geçit vermeyen kayalıkları nedeniyle sığınma yeri olmuştur.

Malazgirt savaşından (1071) sonra Türk boylarından Çepniler bu yöreye yerleşmişlerdir. Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey`in kuzeydoğu seferi sırasında otağını Torul’da kurmasından ötürü daha önce Ardasa diye anılan bu yerleşime Torul denilmiştir.

Yavuz Sultan Selim’in Otlukbeli Savaşı’ndan (1473) sonra, 1478’de Amasya Sancak Beyi Şehzade Beyazıt’ın Lalası Rakkas Sinan Bey tarafından alınmıştır

XIX. yüzyılın başlarında yazıldığı anlaşılan Osmanlı Devleti’nin idari taksimatına dair bir defterde Gümüşhane`nin nahiyesi olarak, 1886 tarihli salnamede Gümüşhane Sancağı’nın kazası olarak gösterilmiştir. 1890’da Trabzon’un kazası olan Torul, 1893’de Gümüşhane sancağının en büyük kazasıydı. I.Dünya Savaşı sırasında Ruslar ve Ermeniler tarafından işgal edilmiş, 1918’de bu işgalden kurtarılmıştır. Cumhuriyet döneminde Gümüşhane’ye bağlı bir ilçe merkezi olmuştur.

Zigana köyü bu tarihi aşamaların içerisinde stratejik bir yerleşime sahip olması nedeniyle sürekli yer almış ve bu tarihi süreci Torul ile birlikte yaşamıştır.

İspanya Kralı'nın Timur'a elçi olarak gönderdiği Klavijo, 1404 yılının 27 Nisanında Trabzon'dan Erzincan'a olan seyahatini anlatırken, Trabzon'dan çıktıktan 2 gün sonra Zegan Kalesi'ne (Zigana Köyü'nün Torul tarafındaki eski karayolu altında kalıntıları olan kale olduğu tahmin edilmektedir.) vardıklarını ve bu kalenin Kiril Kabasita adında bir Rum asilzadesinin elinde olduğunu belirtir. Daha sonra yollarının üzerindeki Kavaka, Orilo (Dorila-Torul) ve ismini belirtmediği diğer bir kalenin de Kabasita'ya ait olduğunu yazan Klavijo Orilo kalesinde oturan Kabasita'nın bölgeyi bu küçük kalelerle Türklerin saldırılarından koruduğunu, buna karşılık yöre halkı ve buradan gelip geçen kervan ve yolculardan da vergi aldığını yazmaktadır.

Köyün adı Rumcanın yerel lehçesinde "Geçit" anlamına gelir. Antik çağlardan beri ticaret yolları üzerindeki bir geçit olarak önemini koruyan Zigana Geçidi, Zigana Köyüne de adını vermiştir. Bugünkü köy muhtemelen geçidin güney girişinde yolcu ve kervanlara hizmet verme maksadıyla kurulmuştur. Köy içerisinde yer alan eski tarihi yapılardan da anlaşılacağı üzere tarihi ipek yolu kervanlarının konaklamasında ve kış koşullarında sığınabilecekleri bir yer olarak Zigana Köyü uzun yıllar ticaret yapanlara ev sahipliği yapmıştır. Yine tarihi kale kalıntılarından anlaşıldığına göre Zigana Köyü vadisi, kervanların ve yörenin güvenliği açısından yıllarca askeri hizmet vermiş bir yerleşim birimidir.

Yerli halka göre köydeki en eski cami Hicri 467 (Miladi 1075) yılına ait olduğu söylenmekte, Ancak tarihi kayıtlarda Fatih Sultan Mehmet'in Trabzon seferi sırasında inşa edilen (Hicri 865), 1509 Depreminde (Hicri 915) ve Celali Ayaklanması sonrası (Hicri 1010) iki kez restore edilen cami köyün Maruflu Mahallesindedir.

Söz konusu Camii Cumhuriyet döneminde aslına uygun olarak birkaç kez onarım gömüştür.

Zigana'nın tarihe meydan okuyan, gelip geçen insanlara ve kervanlara yol gösteren, şimdilerde bile geçmişe inatla dimdik ayakta duran eski İpek Yolu Köprüsü, Zigana Köyü sınırları içerisinde tarihi ipek yolu üzerindedir. Tek ve sivri kemerli yapının kemeri düzgün yontma taşla yapılmış olup, diğer kısımlar moloz taşla tamamlanmıştır. Tarihi köprü yıllarca İpek yolu güzergâhında ticaret yapanların hizmetinde bulunmuş, ancak yeni yapılan betonarme köprü nedeniyle onarılarak turizme hizmet için emekliye ayrılmıştır.

Düzenleyen:Hamza ÜSTÜN

TARİHTEN NÜKTELER

(Padişahlara bile zorluk çıkaran dağlar, Ziganalar)

Osmanlı İmparatorluğu'nda kuruluş ve yükselme devrinde görülen dahi padişahlar, cihan hakimiyeti devresinde de devam etti. İtalyan Langosto, Fatih hakkında; "İnce yüzlü, uzunca boylu, hürmetten fazla korku telkin eder, seyrek güler, şiddetli bir öğrenme arzusuna sahip ve alicenaptır. Daima kendinden emindir. Türkçe, Arapça, Farsça, Rumca, Slavca, İtalyanca ve İbranice konuşur, harp sanatından çok hoşlanırdı. herşeyi öğrenmek isteyen zeki bir araştırıcı idi. Nefsine hakim ve uyanıktı. Soğuğa, sıcağa, açlığa, susuzluğa, ve yorgunluğa mütehammil idi." demektedir. ömrü Allah Yolunda cihat etmekle geçen fatih, Trabzon seferine giderken ZİGANA DAĞLARI'nı yaya geçmek zorunda kalmış ve bu sırada büyük güçlük ve sıkıntılarla karşılaşmıştı.

Sefer sırasında yanında bulunan Uzun Hasan'ın annesi onun çektiği bu eziyetleri gördükten sonra kendisini seferden alıkoymak kastıyla;"Ey Oğul! Bir Trabzon için bunca zahmete değermi" deyince yüce Hakan; "hey ana, bu zahmet din yolunadır. Zahmeti ihtiyar etmezsek bize gazi demek yalan olur." diye cevap vermiştir.

Etiketler